Noodtoestand in Moldavië
Sinds 16 november 2024 is in Moldavië een noodtoestand van kracht. Deze werd afgekondigd toen bekend werd dat Rusland per 1 januari 2025 de gastoevoer zou gaan stopzetten. Door het dreigende gastekort en door de verordening van de overheid om een humanitaire crisis te voorkomen, worden de levens van talloze Moldaviërs, die al in armoede verkeren en kou lijden, verder bemoeilijkt.
Om het energieverbruik te verminderen heeft de Moldavische regering een reeks maatregelen getroffen. Zo is de verlichting in openbare en commerciële gebouwen met ten minste 30 procent beperkt, mogen energie-intensieve bedrijven enkel buiten piekuren actief zijn en worden gemeenten in Transnistrië en naburige dorpen om de beurt, voor 4 à 5 uur per dag, afgesloten van gas en elektriciteit. De rest van het land wordt verzocht geen elektriciteit of gas te gebruiken tussen 06:00 – 11:00 uur en 17:00 – 23:00 uur; dit om kortsluitingen te voorkomen. Op deze manier hoopt het Moldavische parlement de energiebronnen die nog beschikbaar zijn te kunnen verdelen.
Ondanks deze maatregelen zijn de prijzen van gas en elektriciteit 2,5 keer zo hoog geworden. Ook de prijzen van onder andere voedsel en medicijnen zijn gestegen. Daarbij is in de afgescheiden regio Transnistrië het grootste deel van de industrie stil komen te liggen. Er is eveneens een groeiend tekort aan kool, dat veelal uit Rusland werd geïmporteerd, waarmee een groot aantal Moldaviërs het huis verwarmt.
Dit is allemaal het gevolg van ten eerste: een aflopend contract tussen Oekraïne en aardgasbedrijf Gazprom (deels in handen van de Russische staat). Moldavië kreeg haar gas via Oekraïne. Nu is de vijfjarige overeenkomst met Gazprom in december 2024 ten einde gekomen, waardoor doorvoer naar Moldavië niet meer mogelijk is.
Ten tweede: Gazprom beschuldigt Moldavië dat zij rond 700 miljoen euro voor reeds geleverd gas niet betaald zou hebben. De Moldavische autoriteiten ontkennen deze beschuldiging! Volgens hen bedraagt de schuld een fractie van het bedrag dat Gazprom beweert te moeten krijgen: ongeveer 8,5 miljoen euro. Britse en Noorse accountantskantoren onderschrijven dit.
Gazprom heeft ook haar contract met Moldovagaz, waarin zij nota bene veel aandelen bezit, toch beëindigd en ook de gasleveringen aan Moldavië stopgezet. Het ziet er dus naar uit dat het land voorlopig zal blijven lijden onder dit grote gebrek aan gas. Voor Transnistrië is er wellicht nog hoop. Deze afvallige regio, die in de jaren negentig eenzijdig een internationaal niet-erkende onafhankelijkheid opeiste, heeft nauwe banden met Rusland en wordt sterk beïnvloed door het Kremlin. Volgens separatistisch leider Vadim Krasnoselsky zouden gasleveringen hervat worden na ‘onderhandelingen’ met het Russisch ministerie van energie, zogenaamd om Transnistrië te voorzien van “humanitaire en technische hulp”. Hij gaf echter niet aan wanneer dit zou gebeuren. Daarom zal de noodtoestand ook in die regio waarschijnlijk moeten worden verlengd.
De rest van het land dat gas via Transnistrië kreeg aangeleverd, zal op zoek moeten gaan naar een andere oplossing. Het gas werd namelijk door Transnistrië doorverkocht aan de rest van Moldavië. De Cuciurgan energiecentrale in Transnistrië genereerde daarbij ook elektriciteit voor bijna heel Moldavië. Premier Dorin Recean zei in december 2024 dat het land daarom gaat proberen minder afhankelijk van de Cuciurgan-centrale te worden door meer diversiteit in energievoorzieningen na te streven. Hij gaf aan dat Gazprom en Moskou de “historische gasschulden” opzettelijk als wapen inzetten, een vorm van “energie-afpersing” waarmee president Poetin Moldavië wil destabiliseren.
Amaryllis Foundation hoopt dat deze zeer benarde situatie snel opgelost gaat worden. Wij doen wat in ons vermogen ligt om aan goede oplossingen bij te dragen. Wilt u hiervan op de hoogte blijven? Houd dan onze website in de gaten of schrijf u in voor onze nieuwsbrief.